Ποίημα

Πρώτη Όψη

ΚΟΙΜΑΣΑΙ. Σε ξυπνάω.

Το έξοχο πρωί σου δίνει την ψευδαίσθηση πως κάτι αρχίζει.

Ξέχασες τον Βιργίλιο. Τα εξάμετρα να τα.

Σου φέρνω χίλια πράγματα.

Των Ελλήνων τα τέσσερα στοιχεία: γη, νερό και φωτιά και αιθέρα.

¨Ενα μονάχα γυναικείο όνομα.

Τη φιλία της σελήνης.

Τα λαμπερά του άτλαντα χρώματα.

Τη λησμονιά που εξαγνίζει.

Τη μνήμη που επιλέγει και ξαναεγγράφει.

Τη συνήθεια που μας κάνει να νιώθουμε αθάνατοι.

Τη σφαίρα και τους δείκτες που τέμνουν τον άθικτο χρόνο.

Την ευωδία του σάνταλου.

Τις αμφιβολίες που αποκαλούμε, με κάποια ματαιοδοξία, μεταφυσική.

Του ραβδιού την καμπύλη που ελπίζει το χέρι σου.

Τη γεύση που σ' αφήνει το σταφύλι και το μέλι.

Πίσω όψη

ΝΑ ΞΥΠΝΑΣ κάποιον που κοιμάται

είναι μια πράξη καθημερινή, κοινή

που θα μπορούσε όμως να μας συνταράξει.

Να ξυπνάς κάποιον που κοιμάται

είναι σα να επιβάλλεις στον άλλον

την αέναη φυλακή του σύμπαντος.

Καθώς και τον χρόνο του, χωρίς αυγή ή δειλινό.

Είναι να του αποκαλύπτεις ότι είναι κάτι ή κάποιος

δεμένος μ' ένα όνομα που το δημοσιεύει

και μ'  ένα πλήθος περασμένα.

Είναι να του ταράξεις την αιωνιότητα.

Είναι να τον φορτώνεις με αιώνες και άστρα.

Είναι να επιστρέφεις στον κόσμο άλλος Λάζαρος

φορτωμένος με μνήμες.

Είναι να διασύρεις το νερό της Λήθης.

Jorge Louis Borges

Η ιστορία της νύχτας και άλλα ποιήματα

Κάτοχοι του χτες

Ξέρω πως έχασα τόσα πράγματα που δε θα μπορούσα να τα καταγράψω και αυτές οι απώλειες, τώρα, είναι ό,τι μου ανήκει. Ξέρω ότι έχασα το κίτρινο και το μαύρο και σκέφτομαι αυτά τα άπιαστα χρώματα όπως δεν τα σκέφτονται αυτοί που βλέπουν. Ο πατέρας μου πέθανε και πάντα στέκει στο πλευρό μου. Όποτε θέλω να μελετήσω στίχους του Σουίνμπερν, το κάνω, μου λένε, με τη φωνή του. Μόνο ό,τι έχει πεθάνει είναι δκό μας, μόνο αυτό που χάνουμε μας ανήκει. Το Ίλιον υπήρξε, όμως το Ίλιον παραμένει στο εξάμετρο που το θρηνεί. Το Ισραήλ υπήρξε όταν ήταν μια παμπάλαια νοσταλγία. Το κάθε ποίημα, με τον καιρό, είναι μια ελεγεία. Δικές μας είναι οι γυναίκες που μας άφησαν, και που δεν είναι δεμένες με τη βραδιάς την αγωνία και τους συναγερμούς και την τρομοκρατία της ελπίδας. Δεν υπάρχουν παράδεισοι άλλοι απο τους χαμένους παραδείσους.

Jorge Louis Borges

Η ιστορία της νύχτας και άλλα ποιήματα

Μτφρ. Δημήτρης Καλοκύρης

Παραμύθι

Ο βασιλιάς πρόσταξε (Σε καταδικάζω να πεθάνεις, αλλά να πεθάνεις ως Ξίος και όχι ως Εσύ) να οδηγηθεί ο Ξίος σε μια χώρα εντελώς διαφορετική. Το όνομά του αλλαγμένο, τα χαρακτηριστικά του παραμορφωμένα αριστοτεχνικά. Κι οι ντόπιοι να του φτιάχνουνε το παρελθόν, μια οικογένεια, χαρίσματα ολωσδιόλου διαφορετικά απο τα δικά του.

Έτσι κι αναθυμόταν κάτι απο την περασμένη του ζωή, τον αντικρούανε, τον έλεγαν τρελό, κτλ...

Του είχαν ετοιμάσει μια οικογένεια, γυναίκα και παιδιά, που λογιάζονταν δικά του.

Εν τέλει, όλα του ΄λεγαν πως ήταν αυτός που δεν ήταν.

Paul Valery, Histoires brisées (1950)

Σύντομες και παράξενες ιστορίες

Jorge Luis Borges - Adolfo Bioy Casares

Σκιές ονείρου

ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΘΑΥΜΑ

Το απόσπασμα σχηματίστηκε και στάθηκε σε θέση προσοχής. Ο Χλαντίκ όρθιος μπρος στον τοίχο του στρατώνα περίμενε την ομοβροντία. Κάποιος παρατήρησε πως ο τοίχος θα λεκιαζόταν απο τα αίματα. Τον διατάξαν να πάει ένα δυο βήματα πιο μπρος. Ολ' αυτά θύμισαν στον Χλαντικ, χωρίς να το θέλει, προετοιμασίες φωτογράφησης. Μια μεγάλη σταγόνα βροχής έσταξε πάνω στα μηλίγγια του Χλάντικ και κύλησε στα μάγουλά του. Ο λοχίας φώναξε την τελειωτική διάταξη.

Το φυσικό σύμπαν ακινητοποιήθηκε.

Είχε παρακαλέσει τον Θεό να του χαρίσει ένα ολόκληρο χρόνο για να τελειώσει το έργο του κι ο Παντοδύναμος είχε ακούσει την παράκλησή του κι έκανε ένα μυστικό θαύμα για χάρη του.

Συμπλήρωσε το δράμα του. Δεν του έμεινε παρά το πρόβλημα μιας μονάχα φράσης, της τελευταίας. Το έλυσε. Η σταγόνα του νερού γλίστρησε πάνω στο μάγουλό του. Μια ξετρελαμένη κραυγή άνοιξε διάπλατα το στόμα του, τίναξε το κεφάλι του και γκρεμίστηκε κάτω απο την τετραπλή ομοβροντία.

Jorge Luis Borges
Απόσπασμα

ΠΡΑΓΜΑΤΑ

Το μπαστούνι, μια αρμαθιά κλειδιά, κάτι κέρματα,
η απαλή κλειδαριά, κάτι τελευταίες
σημειώσεις που δε θα ξαναδιαβαστούν
τις λίγες μέρες που μου απομένουν, η τράπουλα,
η σκακιέρα, ένα βιβλίο και κάπου στα φύλλα του
η ξεραμένη βιολέτα, ενθύμιο κάποιας βραδιάς
αξέχαστης ασφαλώς αλλά κιόλας ξεχασμένης,
στη δύση ο κόκκινος καθρέφτης πυρπολώντας
ένα δειλινό της φαντασίας. Τόσα και τόσα πράγματα,
ομπρέλες, πίπες, άτλαντες, φλιτζάνια, μπιχλιμπίδια
που δουλεύουν για χάρη μας σαν αμίλητοι σκλάβοι,
τυφλά, και απολύτως βουβά!
Θα επιζήσουν πέρ’ από τη λήθη μας·
δίχως να ξέρουν καν πως έχουμε υπάρξει.


Jorge Luis Borges
Το εγκώμιο της σκιάς και άλλα ποίηματα
Μετάφραση Δημήτρης Καλοκύρης

Ο αυτόχειρας

Δε θα μείνει στη νύχτα ούτ’ ένα αστέρι.

Δε θα μείνει η νύχτα.

Θα πεθάνω και μαζί μου όλο

τ’ ανυπόφορο σύμπαν.

Θα σβήσω τις πυραμίδες, τα μετάλλια,

τις ηπείρους και τα πρόσωπα.

Θα σβήσω το θησαύρισμα του παρελθόντος.

Θα κάνω σκόνη την ιστορία, σκόνη τη σκόνη.

Κοιτάζω τώρα το στερνό ηλιοβασίλεμα.

Ακούω το στερνό πουλί.

Κληροδοτώ το τίποτα σε κανέναν.



Jorges Luis Borges
Μετάφραση: Αργύρης Χιόνης